Aσφαλής οδήγηση

Το Όραμα για Μηδενικές Απώλειες (Vision Zero)

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της στρατηγικής "Vision Zero", έχει θέσει ως πρωτεύοντα στόχο τη μείωση των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών στους δρόμους στο μηδέν έως το έτος 2050. Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η αντιμετώπιση της οδήγησης υπό την επήρεια αλκοόλ και ουσιών, η οποία παραμένει μία από τις κυριότερες απειλές για τη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Ευρωπαϊκή Πραγματικότητα σε Αριθμούς

Σύμφωνα με τις επίσημες εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περίπου το 25% όλων των οδικών θανάτων στην Ε.Ε. σχετίζεται άμεσα με το αλκοόλ. Το παράδοξο που αναδεικνύουν τα στατιστικά στοιχεία είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των οδηγών συμμορφώνεται με τον νόμο, καθώς υπολογίζεται ότι μόλις το 1,5% των συνολικών χιλιομέτρων στους ευρωπαϊκούς δρόμους διανύεται από οδηγούς που έχουν υπερβεί το νόμιμο όριο. Ωστόσο, αυτό το εξαιρετικά μικρό ποσοστό αρκεί για να προκαλέσει το ένα τέταρτο των θανάτων, αποδεικνύοντας τον ασύμμετρο κίνδυνο που αντιπροσωπεύει η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ.

Η Επιστημονική Τεκμηρίωση του Κινδύνου:
Πώς το Αλκοόλ Ξεγελάει το Μυαλό μας

Η προσέγγιση του «Ασφαλούς Συστήματος» (Safe System Approach) που υιοθετεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, εστιάζει στην κατανόηση των ανθρώπινων ορίων. Η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι η ικανότητα οδήγησης υποβαθμίζεται πολύ πριν ο οδηγός αντιληφθεί τη μέθη:

BAC 0,02 έως 0,04 g/dl
(Με ελάχιστο αλκοόλ στο αίμα):

Ακόμη και σε επίπεδα κάτω από το νόμιμο όριο των περισσότερων χωρών, αρχίζει η μείωση της οπτικής οξύτητας και η διάσπαση της προσοχής.

BAC 0,05 g/dl
(Στο ανώτατο όριο του WHO & του ΚΟΚ):

Η συμπεριφορά αλλάζει, ο οδηγός αποκτά υπερβολική αυτοπεποίθηση, ο συντονισμός μειώνεται και η πιθανότητα εμπλοκής σε ατύχημα αυξάνεται κατά 1,4 φορές.

BAC 0,10 g/dl
(Κατάσταση μέθης):

Ο κίνδυνος εκτοξεύεται, καθώς ο οδηγός έχει πλέον 5 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμπλακεί σε θανατηφόρο ατύχημα, λόγω της δραματικής επιβράδυνσης των αντανακλαστικών και της λανθασμένης εκτίμησης των αποστάσεων.

Οι Νέοι Οδηγοί στο Στόχαστρο του Κινδύνου

Οι στατιστικές αναλύσεις της Ε.Ε. κατατάσσουν το αλκοόλ ως την πρώτη αιτία θανάτου για τις ηλικίες 18 έως 25 ετών. Ο συνδυασμός της περιορισμένης οδηγικής εμπειρίας με την κατανάλωση οινοπνεύματος μειώνει δραματικά την ικανότητα έγκαιρης αντίδρασης σε απρόβλεπτες συνθήκες του οδικού δικτύου, καθιστώντας αναγκαία τη λήψη ειδικών μέτρων πρόληψης και αυστηρότερων ορίων για τους νέους και επαγγελματίες οδηγούς.

Η Ελληνική Πραγματικότητα & η Ανάγκη για Οδική Παιδεία

Στην Ελλάδα, τα δεδομένα ερευνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) αναδεικνύουν ένα σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσης: το 30% των Ελλήνων οδηγών δηλώνει ότι δεν γνωρίζει ποιο είναι το ακριβές νόμιμο όριο αλκοόλ που ορίζει ο ΚΟΚ. Η έλλειψη αυτή, σε συνδυασμό με την τάση των οδηγών να υπερεκτιμούν την κατάστασή τους μετά την κατανάλωση αλκοόλ, επιτείνει το πρόβλημα, ιδιαίτερα σε επαρχιακά ή απαιτητικά οδικά δίκτυα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι εθνικοί φορείς συγκλίνουν στο ότι η καταστολή μέσω των ελέγχων της Τροχαίας πρέπει να συμπληρώνεται από την κουλτούρα της προσωπικής υπευθυνότητας και της εθελοντικής αυτοδιάγνωσης (self-testing), ώστε ο έλεγχος να γίνεται πάντα πριν ο οδηγός καθίσει στο τιμόνι, προστατεύοντας τη δική του ζωή και των συνανθρώπων του.

Βιβλιογραφικές Πηγές & Αναφορές

  1. European Commission (Directorate-General for Mobility and Transport) – Prevention of driving under the influence of alcohol and drugs (Final Report)
  2. World Health Organization (WHO) – Drink driving: a road safety manual for decision-makers and practitioners (Second Edition)
  3. Υπουργείο Υγείας (Ελληνική Δημοκρατία) – Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Αντιμετώπιση των Βλαπτικών Συνεπειών από την Κατανάλωση του Αλκοόλ - ΠΟΡΙΣΜΑ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΒΛΑΠΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΛΚΟΟΛ
  4. Υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών (Ελληνική Δημοκρατία) – Απάντηση στο πλαίσιο Κοινοβουλευτικού Ελέγχου για την Οδική Ασφάλεια και την Κυκλοφοριακή Αγωγή
  5. Υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών (Ελληνική Δημοκρατία) – ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ: ΝΕΟ ΚΥΡΩΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΟΔΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ, Άρθρο 42: Οδήγηση υπό την επίδραση οινοπνεύματος, τοξικών ουσιών ή φαρμάκων
  6. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) – Διπλωματική Εργασία: Διερεύνηση συμπεριφοράς οδηγών αυτοκινήτου, υπό την επήρεια αλκοόλ κάτω του νόμιμου ορίου σύμφωνα με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, με χρήση καινοτόμων τεχνολογιών, Τζιώκας Αλέξιος